De palliatieve zorg in Nederland is volop in beweging. Binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA) wordt ingezet op een fundamentele herinrichting van de zorg, met als uitgangspunt: de juiste zorg, op de juiste plek voor alle patiënten in de palliatieve fase. Dat vraagt om intensieve regionale samenwerking tussen zorg, welzijn en het sociaal domein – en om professionals die over die grenzen heen kunnen werken.
Die ontwikkeling raakt ook het onderwijs. Want hoe bereid je (toekomstige) zorgverleners voor op deze manier van werken?
In Limburg en Zuidoost-Brabant spelen Jolanda Friesen en Sabine Pieters als ambassadeurs van het Onderwijsknooppunt Palliatieve Zorg hierin een verbindende rol. Zij brengen onderwijs, praktijk en onderzoek bij elkaar, met als doel: professionals beter toerusten voor de palliatieve zorg van nu en morgen.
“We brengen palliatieve zorg tot leven in het onderwijs”
Als ambassadeurs bewegen Jolanda en Sabine zich continu tussen onderwijs, onderzoek en praktijk. Die positie stelt hen in staat om snel te schakelen en behoeften uit het werkveld te vertalen naar het onderwijs en onderzoek.
“Je krijgt echt de kans om palliatieve zorg hands-on onder de aandacht te brengen”, vertelt Jolanda. “Samen met partners kijken we hoe je dit concreet kunt toepassen in de praktijk. Juist door die samenwerking ontstaat er beweging.” Volgens Sabine is dat nodig, omdat palliatieve zorg nog niet overal vanzelfsprekend is. “Voor veel mensen is het een lastig onderwerp, soms zelfs een taboe. Door het een duidelijke plek te geven in het onderwijs, maak je het bespreekbaar en herkenbaar.”
Die aanpak krijgt vorm in verschillende initiatieven. Zo organiseren zij Community of Practice-bijeenkomsten waarin docenten, studenten en zorgprofessionals kennis en ervaringen uitwisselen. Ook ontwikkelden zij een laagdrempelige e-learning voor zorgverleners, vrijwilligers en andere betrokkenen. “Daarmee zorgen we dat een brede groep een bepaalde basis kan krijgen in palliatieve zorg”, zegt Sabine. “Want iedereen heeft uiteindelijk een rol.”
Daarnaast brengen zij tweejaarlijks de regio samen tijdens een symposium, waar onderwijs en praktijk elkaar ontmoeten en inspireren. Dit jaar, op 26 november, is het thema van het symposium: ‘Samen werken en samen leren over de domeinen heen in de palliatieve zorg’.
De IZA-beweging versnellen
Binnen de regionale uitwerking van het Integraal Zorgakkoord (IZA) worden Jolanda en Sabine actief betrokken. Hun kracht ligt in het verbinden van partijen én het vertalen van regionale ambities naar concrete leerbehoeften.
“We hebben goed zicht op wat er speelt in de regio”, zegt Sabine. “Waar lopen professionals tegenaan? Welke kennis ontbreekt nog? Daar kunnen wij op inspelen.” Volgens Jolanda is dat essentieel om de IZA-doelen te realiseren. “Als je wilt dat palliatieve zorg meer in de thuissituatie of het sociaal domein plaatsvindt, moeten professionals daar wel op voorbereid zijn. Dat vraagt andere vaardigheden en dus ook ander onderwijs.”
Hun inzet richt zich dan ook op het versterken van die basis. Door onderwijs, praktijk en onderzoek te verbinden, dragen zij eraan bij dat professionals beter toegerust zijn om palliatieve zorg te bieden – op de juiste plek en op het juiste moment. “Uiteindelijk gaat het erom dat mensen krijgen wat ze nodig hebben,” zegt Sabine. “Daar werken we via het onderwijsknooppunt elke dag aan.”
Van ‘specialleke’ naar vanzelfsprekend
Voor de toekomst hebben Jolanda en Sabine een duidelijke ambitie: palliatieve zorg moet geen uitzondering meer zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van goede zorg. “Het moet structureel in alle opleidingen terugkomen”, zegt Jolanda. “Niet alleen in zorgopleidingen, maar ook bij paramedici en in het sociaal domein.”
Sabine knikt: “Het zou geen ‘specialleke’ meer moeten zijn. Passende, mensgerichte zorg moet de standaard zijn – en daar hoort palliatieve zorg gewoon bij.”
Jolanda lacht: “We zitten weer helemaal op één lijn.”
“Maar dat is niks nieuws voor ons”, besluit Sabine.